Bu kadar şeyden sonra matematik hakkında bir yazı yazmadan olmaz diye düşündüm ve yakın zamanda okuduğum bir makalede adını duyduğum bir Matematikçiden  yani “Andres Wiles”dan söz etmek istedim.Bu adam 11 Nisan 1953 doğumlu bir İngiliz matematikçisi (bkz.Wikipedia)..zamanın yaşayan en büyük matematikçilerden biri hatta bir dahi diyebiliriz..Peki nedir bu adamı dahi yapan şey?dahi olduğuna göre önemli faaliyetlerde bulunmuş biri olmalı nedir bunlar?

(Fermatın Son Teoremi..)

Evet  Andrew Wiles’ı ünlü yapan ve dahi sıfatını sarfetmemizi  sağlayan şey Fermatın Son Teoreminin ispatını yapmış olması.İyi de bir ispat yapmış altı üstü diyebilirsiniz..Fermatın Son Teoremi çözülene kadar yani 1994 yılına kadar 357 senedir Matematik’in çözülememiş problemlerinden biri olarak isminden anlaşıbileceği gibi Fermat tarafından ortaya atılmış bir teoremdir.Matematikle hobi olarak uğraşan Fransız avukat Fermat araştırmalarının bir çoğuna ilham olan Diophantus’un Aritmathica  kitabının bir kopyasına sahipti ve bulduğu sonuçları kitabının kenarına yazmak gibi bir alışkanlığı vardı.1637 yılında Pisagor Denklemlerini düşünürken kare yerine 3.dereceden ya da daha yüksek dereceden denklemler için eşitliğin sağlanıp sağlanmayacağını düşündü kendi kendine.Örneğin x⁴+y⁴=z⁴ ? (tabi burada x,y,z’nin de pozitif tam sayılar olduğunu unutmayalım)Ama nafile hiçbir örnek bulamadı.Daha sonra Arithmatica’nın kendisinde kopyasındakinin bir kenarına Matematik tarihinde yer edecek bir not yazdı:”Bir sayının küpünü iki sayının küpünün toplamına ayırmak ya da bir sayının 4.kuvvetini iki sayının 4.kuvvetinin toplamına ayırmak ya da genel olarak ikiden yüksek kuvvetli aynı türden iki sayıya ayırmanın mümkün değildir ki; bu gerçeğe dair harikulade bir ispat buldum.Ancak bu sayfanın kenarına sığmayacak kadar uzun.”

Fermat bu notuyla olayı biraz mistik kılarak daha da esrarengiz hale getirmiştir.Belki Fermat teoremi ifadesinden dolayı basit sanarak ispat yaptığını sanmıştır diyerek işten sıyrılalım J.Problem bilinmeye başlandıktan sonra Fermatın son teoreminin sanıldığından çok derin ve çok zor olduğu ortaya çıkmıştır.Fermatın bu teoreme bir ispatı olsa bile Matematikle hobi olarak uğraşan birinin bu teoreme doğru bir ispat bulması pek muhtemel değildir.O tarihten sonra gelen Matematik kolonileri bu probleme kafa yormuştur ama hiç birşey  elde edememiştir.Bir kaç yerini düzeltip bu teoremin sadece  n=5 ve n=7  için olamayacağını ispatlamışlardır.

(Wiles Ne Yaptı?)

Fermatın son teoremi  1994 yılında yani 357 sene sonra Andrew Wiles tarafından ispatlanıp ertesi sene yayımlamıştır.Wiles’ın yöntemleri alışılagelmiş Matematik ispatlarından farklı bir şekilde, devrim niteliğindeydi.Yani herhangi bir lisans dersinin içerdiği konuların çok üstünde bir ispat.İspat onlarca farklı uzmanın zekice bulgu ve fikirlerini içerecek şekilde oluşturulmuştur.En üst seviyede buluşlardan biridir.Wiles’ın bu çok önemli ispatı oldukça teknik matematik içeren 100 sayfadan oluşmuştur ve bomba etkisi yapmıştır.Tabi ki iş burada Fermat’ın son teoreminin ispatından ziyade o raddeye gelene kadar daha önceki birkaç varsayımın da ispat edilmesi.Fermatın Son Teoremini ispat etmek için Taniyama-Shimiru-Weil varsayımını 7 yıl uğraşarak ispat etmiştir.Buradan da anlaşılıyor ki Fermatın teoremin ispat etmek yanında en az bir tane daha büyük varsayımın ispat etmiş olmak demektir ki bu çok takdir edilesi bir durumdur.Bu ispat tam olarak yayımlanmıştır ve basılmış hali 100 sayfadan da fazladır.Yani kesinlikle bir kitabın kenarına sığmaz J ve bahsedildiğine göre Wiles’ın Fermatın son teoremini ispatlarken kullandığı mekanizma ve metodlar sayı kuramında yeni alanlar açarak önemini arttırmıştır. Benim gibi zayıf  bir matematik öğrencisini imrendirmiştir JBu ispatla alakalı olarak kendisi için yapılan bir belgeselden görüntüler:

“Dünya eğer en derinlerinde Matematiksel ise o zaman Matematik hiçbir zaman parçalanamayan bir analojidir.”